Συναισθηματική Εξάντληση & Burnout: τι είναι, γιατί αυξάνεται και πώς μπορεί να βοηθήσει η θεραπεία
Η συναισθηματική εξάντληση —ο πυρήνας αυτού που περιγράφουμε ως burnout— είναι μια κατάσταση παρατεταμένης ψυχικής και σωματικής κόπωσης, που δεν υποχωρεί εύκολα με την ξεκούραση και επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και τις σχέσεις.
Κυριακή 26 Ιουλίου 2026
Στέφανος Σταυρινός
Ψυχολόγος / Οικογενειακός Θεραπευτής
Μια «σιωπηλή επιδημία» στην Ελλάδα
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η συναισθηματική εξάντληση δεν είναι πια μια σπάνια εμπειρία, αλλά μια κατάσταση που αφορά την πλειονότητα του πληθυσμού. Έρευνα της qed / People of Greece που δημοσιεύτηκε το καλοκαίρι του 2026 βρήκε ότι σχεδόν 3 στους 4 Έλληνες δηλώνουν πως νιώθουν συναισθηματικά ή ψυχικά εξαντλημένοι συχνά έως πολύ συχνά, με το φαινόμενο να είναι πιο έντονο ανάμεσα σε γυναίκες και νέους. Τα συμπτώματα που αναφέρουν συχνότερα —σε ποσοστά 60% έως 70%— είναι η μειωμένη διάθεση, η ένταση στις προσωπικές σχέσεις, η δυσκολία συγκέντρωσης και τα προβλήματα ύπνου.
Την ίδια εικόνα επιβεβαιώνουν και επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής: σχεδόν 6 στους 10 χρήστες διαδικτύου στην Ελλάδα (62,4%) αναζητούν online πληροφορίες για άγχος, διάθεση, στρες και κρίσεις πανικού. Η τάση αυτή δείχνει κάτι σημαντικό: πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά αναζητούν πρώτα απαντήσεις στο διαδίκτυο, συχνά πριν —ή αντί να— φτάσουν σε έναν ειδικό.
Παγκόσμιο ή ελληνικό φαινόμενο;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: τα διεθνή στοιχεία δεν μετρούν πάντα ακριβώς το ίδιο πράγμα με την ελληνική έρευνα. Η έρευνα της qed αφορά τη συναισθηματική εξάντληση του γενικού πληθυσμού στην καθημερινότητά του, ανεξάρτητα από την εργασιακή του κατάσταση — ενώ μεγάλο μέρος της διεθνούς βιβλιογραφίας για το burnout αφορά ειδικά εργαζομένους σε συγκεκριμένα επαγγέλματα. Η σύγκριση πρέπει συνεπώς να γίνεται με προσοχή, ξεχωρίζοντας τα δύο επίπεδα.
Σε επίπεδο γενικού πληθυσμού, όπου η σύγκριση είναι πιο ακριβής, η πιο πρόσφατη ετήσια παγκόσμια έρευνα συναισθημάτων της Gallup (Gallup Global Emotions, στοιχεία 2024) —που καταγράφει καθημερινό στρες σε ενήλικες ανεξαρτήτως εργασιακής κατάστασης σε 144 χώρες— κατατάσσει την Ελλάδα στην 5η θέση παγκοσμίως σε καθημερινό στρες, με το 57% των Ελλήνων να δηλώνει έντονο στρες την προηγούμενη ημέρα· σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από τον παγκόσμιο μέσο όρο (37%). Το εύρημα δεν είναι καινούργιο: η Ελλάδα είχε καταγραφεί ως η πιο αγχωμένη χώρα στον κόσμο (59%) στην αντίστοιχη έρευνα του 2018-2019. Δηλαδή, η υψηλή συναισθηματική επιβάρυνση που καταγράφει η ελληνική έρευνα εντάσσεται σε ένα μακροχρόνιο, επίμονο πρότυπο, όχι σε κάτι νέο ή μεμονωμένο.
Σε επίπεδο ειδικά εργασιακής εξουθένωσης —όπου τα δεδομένα αφορούν πλέον εργαζομένους και όχι τον γενικό πληθυσμό— η εικόνα δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση: διεθνής μετα-ανάλυση 94 μελετών σε πάνω από 30 χώρες βρήκε στατιστικά σημαντική αυξητική τάση στην επαγγελματική εξουθένωση την τελευταία δεκαετία, ιδιαίτερα έντονη στην Ευρώπη (Ge, Hu, Jia, Tang, Zhang, & Chen, 2023), ενώ η ετήσια έρευνα εργασιακού κλίματος της Gallup δείχνει άνοδο του καθημερινού στρες των εργαζομένων παγκοσμίως από 31% το 2009 σε 40% το 2025. Αυτά τα στοιχεία αφορούν διαφορετικό πληθυσμό (εργαζομένους) απ’ ό,τι η ελληνική έρευνα, αλλά ενισχύουν συνολικά την εικόνα μιας διεθνούς, όχι αποκλειστικά ελληνικής, τάσης.
Πιθανές αιτίες της αύξησης
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία — πρόκειται μάλλον για συνδυασμό παραγόντων. Στη διεθνή βιβλιογραφία, οι πιο συχνά τεκμηριωμένοι παράγοντες περιλαμβάνουν τον υπερβολικό φόρτο εργασίας, τη σύγκρουση εργασίας-οικογένειας και την έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης. Πρόσφατη διαχρονική έρευνα συνδέει επίσης το άγχος για ένα αβέβαιο μέλλον με αυξημένη χρήση social media και, μέσω αυτής, με μεγαλύτερη συναισθηματική εξάντληση και ψυχολογική δυσφορία (Liang, Zhang, Leung, & Leung, 2025) — ένας μηχανισμός ιδιαίτερα επίκαιρος σε μια εποχή διαρκούς online σύνδεσης.
Στην Ελλάδα συγκεκριμένα, ένας πρόσθετος παράγοντας φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο: η οικονομική ανασφάλεια. Έρευνα του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ σε συνεργασία με την Prorata (2026) βρήκε ότι το 69% των Ελλήνων θεωρεί την ακρίβεια το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας, το 64% δηλώνει ότι ζει «από μήνα σε μήνα», και το 66% αναφέρει ρητά ότι η οικονομική αβεβαιότητα επηρεάζει αρνητικά την ψυχική του υγεία. Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους αιτιώδη σχέση ειδικά με τη συναισθηματική εξάντληση, αλλά περιγράφουν ακριβώς τις συνθήκες χρόνιου άγχους χωρίς αρκετά περιθώρια ανάκαμψης που, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, τροφοδοτούν την εξάντληση.
Τι είναι πραγματικά το burnout
Ο όρος burnout χρησιμοποιείται συχνά στα ελληνικά αμετάφραστος. Δεν ταυτίζεται όμως πλήρως με τη «συναισθηματική εξάντληση»: στο κλασικό μοντέλο του Maslach, το burnout ορίζεται ως ευρύτερο σύνδρομο τριών διαστάσεων —συναισθηματική εξάντληση, κυνισμός/αποστασιοποίηση και μειωμένη αίσθηση επαγγελματικής επάρκειας. Ωστόσο, η εξάντληση θεωρείται ευρέως το βασικό, πυρηνικό συστατικό του burnout — εμφανίζεται σχεδόν σε όλους τους ορισμούς του φαινομένου στη διεθνή βιβλιογραφία και είναι συνήθως το πρώτο και πιο έντονο σημάδι που αναγνωρίζει κανείς στον εαυτό του (Schaufeli, 2021). Στο άρθρο αυτό εστιάζουμε συγκεκριμένα σε αυτή τη διάσταση της εξάντλησης, χωρίς να την ταυτίζουμε με το σύνολο του συνδρόμου burnout. Δεν είναι απλώς κούραση: πρόσφατη ανάλυση που επιχείρησε να επαναπροσδιορίσει τα βασικά χαρακτηριστικά του φαινομένου κατέληξε σε ένα μοντέλο που περιλαμβάνει, εκτός από την εξάντληση, γνωστική δυσλειτουργία (δυσκολία συγκέντρωσης και σκέψης), μειωμένη απόδοση, απώλεια ενσυναίσθησης και κοινωνική απόσυρση (Tavella, Hadzi-Pavlovic, & Parker, 2021). Δηλαδή, όταν κάποιος περιγράφει ότι είναι «άδειος» ή «εξαντλημένος», συχνά αναφέρεται σε ένα ευρύτερο σύμπλεγμα δυσκολιών, όχι μόνο σε έλλειψη ενέργειας.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το burnout δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την εργασία. Παρότι η αρχική έρευνα γύρω από το φαινόμενο επικεντρώθηκε σε επαγγελματικά πλαίσια, η εμπειρία της παρατεταμένης κόπωσης μπορεί να προκύψει από οποιαδήποτε παρατεταμένη υπερφόρτωση —εργασιακή, οικογενειακή, φροντιστική ή συναισθηματική— χωρίς επαρκή περιθώρια ανάκαμψης. Η άποψη αυτή ενισχύεται και από ερευνητές που αμφισβητούν τον αποκλειστικά εργασιακό χαρακτήρα του φαινομένου, υποστηρίζοντας ότι το χρόνιο, άλυτο στρες —η βασική αιτία της εξάντλησης— δεν περιορίζεται στον χώρο εργασίας (Bianchi, Truchot, Laurent, Brisson, & Schonfeld, 2014).
Πώς εκδηλώνεται στο σώμα και στο μυαλό
Η εξάντληση δεν παραμένει «στο μυαλό» — εκφράζεται έντονα και σωματικά. Μεγάλη μελέτη σε γενικό ενήλικο πληθυσμό στη Σουηδία βρήκε ότι τα πιο συχνά σωματικά συμπτώματα σε ανθρώπους με υψηλή εξάντληση ήταν η κόπωση και η χαμηλή ενέργεια, ο πόνος στην πλάτη και τις αρθρώσεις, τα προβλήματα ύπνου, οι πονοκέφαλοι και τα γαστρεντερικά ενοχλήματα, με ποσοστά εμφάνισης από 57% έως 95% (Hammarström, Rosendahl, Gruber, & Nordin, 2023).
Παράλληλα, η δυσκολία συγκέντρωσης που περιγράφουν συχνά οι άνθρωποι με έντονη κόπωση επιβεβαιώνεται και ερευνητικά. Μελέτες που εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στην εξάντληση και τη γνωστική λειτουργία βρήκαν σταθερή σύνδεση με τις υποκειμενικές δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης, ακόμη και όταν οι αντικειμενικές επιδόσεις σε γνωστικά τεστ δεν επηρεάζονταν εξίσου (Horvat & Tement, 2020· Koutsimani, Montgomery, Masoura, & Panagopoulou, 2021).
Συναισθηματική εξάντληση ή κατάθλιψη;
Ένα εύλογο ερώτημα είναι αν η κόπωση αυτή είναι απλώς άλλο όνομα για την κατάθλιψη. Μετα-ανάλυση που εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην εξάντληση, την κατάθλιψη και το άγχος βρήκε σημαντική αλλά όχι πλήρη επικάλυψη ανάμεσα στις έννοιες, με τα ευρήματα να υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ξεχωριστές, αν και συνδεδεμένες, κλινικές εικόνες (Koutsimani, Montgomery, & Georganta, 2019).
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η δυσκολία μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι πριν την εμφάνιση πιο σοβαρών συμπτωμάτων, αλλά και μια ξεχωριστή κατάσταση που αξίζει τη δική της προσοχή, ανεξάρτητα από το αν πληροί τα κριτήρια μιας κατάθλιψης.
Γιατί επηρεάζει τις σχέσεις;
Ένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα στην ελληνική έρευνα ήταν η ένταση στις προσωπικές σχέσεις. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη: όταν κάποιος λειτουργεί με μειωμένα αποθέματα ενέργειας και συγκέντρωσης, η διαθεσιμότητα και η υπομονή που απαιτεί μια σχέση —με σύντροφο, παιδιά ή οικογένεια— μειώνονται αναπόφευκτα. Η εξάντληση δεν «μένει» μόνο στο άτομο που την βιώνει, αλλά διαχέεται μέσα στο οικογενειακό ή συντροφικό σύστημα: έρευνα σε ζευγάρια δείχνει ότι η συναισθηματική εξάντληση του ενός συνδέεται με χαμηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τον/τη σύντροφό του — ένα φαινόμενο γνωστό ως «crossover» (Liang, 2015).
Από συστημική σκοπιά, αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση της συναισθηματικής εξάντλησης δεν αφορά μόνο το άτομο, αλλά συχνά και τους ανθρώπους γύρω του — καθώς η κόπωση ενός μέλους της οικογένειας μπορεί να αλλάξει τη δυναμική ολόκληρου του συστήματος, ακόμη κι όταν κανείς δεν το κάνει σκόπιμα.
Πότε και πώς μπορεί να βοηθήσει η θεραπεία στο burnout
Η καλή είδηση είναι ότι το burnout είναι κατάσταση αναστρέψιμη. Μετα-ανάλυση ελεγχόμενων παρεμβάσεων βρήκε ότι οι γνωστικές-συμπεριφορικές τεχνικές και οι τεχνικές χαλάρωσης συνδέονται με μετρήσιμη —αν και μέτρια σε μέγεθος— μείωση της συναισθηματικής εξάντλησης συγκεκριμένα, ενώ δεν βρέθηκε αντίστοιχο όφελος στις άλλες διαστάσεις της επαγγελματικής εξουθένωσης· το όφελος αυτό διατηρήθηκε ακόμη και έξι μήνες μετά την παρέμβαση (Maricuțoiu, Sava, & Butta, 2016).
Στην κλινική πράξη, η θεραπεία δεν στοχεύει απλώς στη «διαχείριση» της κόπωσης, αλλά στην κατανόηση του τι την τροφοδοτεί: ποιες απαιτήσεις, ρόλοι ή μοτίβα διατηρούν το άτομο σε συνεχή υπερφόρτωση χωρίς αρκετό χώρο ανάκαμψης. Αυτή η κατανόηση συχνά ανοίγει τον δρόμο για πιο βιώσιμες αλλαγές, αντί για προσωρινή ανακούφιση.
Συμπέρασμα
Η συναισθηματική εξάντληση, βασικό συστατικό αυτού που περιγράφουμε ως burnout, δεν είναι ατομική αδυναμία ούτε απλώς κόπωση που περνά με λίγες μέρες ξεκούρασης. Είναι μια αναγνωρίσιμη, τεκμηριωμένη κατάσταση που επηρεάζει σήμερα την πλειονότητα των Ελλήνων, με πραγματικές επιπτώσεις στο σώμα, στη σκέψη και στις σχέσεις. Η αναγνώρισή της είναι το πρώτο βήμα· η κατανόηση των αιτιών της, με τη βοήθεια ενός ειδικού, είναι συχνά αυτό που κάνει πραγματικά τη διαφορά.
Αν αναγνωρίζετε κάποια από αυτά τα συμπτώματα στον εαυτό σας, η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα κατανόησης. Όταν η εξάντληση επηρεάζει και τη σχέση σας, μπορεί να βοηθήσει και η θεραπεία ζεύγους. Μπορείτε να επικοινωνήσετε για μια πρώτη συζήτηση.
Πηγές δεδομένων για την Ελλάδα και διεθνώς
qed / People of Greece (2026). Ψυχική υγεία: Σιωπηλή επιδημία η συναισθηματική εξάντληση των Ελλήνων. Αναδημοσίευση: healthstat.gr.
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) (2025). Στοιχεία για την ψηφιακή χρήση στην Υγεία και τις online αναζητήσεις. Αναδημοσίευση: newsit.gr.
Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ & Prorata (2026). Κοινωνική Έρευνα 2026: Οικονομική ανασφάλεια, καχυποψία για τους θεσμούς και απαισιοδοξία. Αναδημοσίευση: in.gr.
Gallup, Inc. (2025). Global Emotions 2025: Top and Bottom Countries by Emotion, στοιχεία 2024 — γενικός πληθυσμός (με ιστορική αναφορά και στα στοιχεία 2018-2019). gallup.com.
Gallup, Inc. (2026). State of the Global Workplace: 2026 Report — Global Data Summary, στοιχεία εργαζομένων. gallup.com.
Βιβλιογραφία
Bianchi, R., Truchot, D., Laurent, E., Brisson, R., & Schonfeld, I. S. (2014). Is burnout solely job-related? A critical comment. Scandinavian Journal of Psychology, 55(4), 357–361. https://doi.org/10.1111/sjop.12119
Ge, M.-W., Hu, F.-H., Jia, Y.-J., Tang, W., Zhang, W.-Q., & Chen, H.-L. (2023). Global prevalence of nursing burnout syndrome and temporal trends for the last 10 years: A meta-analysis of 94 studies covering over 30 countries. Journal of Clinical Nursing, 32(17-18), 5836–5854. https://doi.org/10.1111/jocn.16708
Hammarström, P., Rosendahl, S., Gruber, M., & Nordin, S. (2023). Somatic symptoms in burnout in a general adult population. Journal of Psychosomatic Research, 168, 111217. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2023.111217
Horvat, M., & Tement, S. (2020). Self-reported cognitive difficulties and cognitive functioning in relation to emotional exhaustion: Evidence from two studies. Stress and Health, 36(3), 350–364. https://doi.org/10.1002/smi.2930
Koutsimani, P., Montgomery, A., & Georganta, K. (2019). The relationship between burnout, depression, and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 10, 284. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00284
Koutsimani, P., Montgomery, A., Masoura, E., & Panagopoulou, E. (2021). Burnout and cognitive performance. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 2145. https://doi.org/10.3390/ijerph18042145
Liang, H.-L. (2015). Are you tired? Spillover and crossover effects of emotional exhaustion on the family domain. Asian Journal of Social Psychology, 18(1), 22–32. https://doi.org/10.1111/ajsp.12075
Liang, J., Zhang, X., Leung, D. K. K., & Leung, L. (2025). Under the shadow of uncertainty: A longitudinal study tracing the pathway from future uncertainty to psychological distress through social media addiction and emotional exhaustion. Social Media + Society, 11(2). https://doi.org/10.1177/20563051251342225
Maricuțoiu, L. P., Sava, F. A., & Butta, O. (2016). The effectiveness of controlled interventions on employees’ burnout: A meta-analysis. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 89, 1–27. https://doi.org/10.1111/joop.12099
Schaufeli, W. (2021). The burnout enigma solved? Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 47(3), 169–170. https://doi.org/10.5271/sjweh.3950
Tavella, G., Hadzi-Pavlovic, D., & Parker, G. (2021). Burnout: Redefining its key symptoms. Psychiatry Research, 302, 114023. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2021.114023
Τα σημαντικότερα σημεία του άρθρου
- 3 στους 4 Έλληνες δηλώνουν συχνή έως πολύ συχνή συναισθηματική εξάντληση, με μεγαλύτερη επίπτωση σε γυναίκες και νέους.
- Δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα: διεθνής μετα-ανάλυση 30+ χωρών και τα στοιχεία της Gallup δείχνουν αντίστοιχη ανοδική τάση σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
- Στις πιθανές αιτίες της αύξησης περιλαμβάνονται ο φόρτος εργασίας, η έλλειψη υποστήριξης, η αβεβαιότητα και η υπερβολική χρήση social media· στην Ελλάδα ειδικότερα φαίνεται να παίζει ρόλο και η οικονομική ανασφάλεια.
- Η συναισθηματική εξάντληση δεν ταυτίζεται πλήρως με το burnout ως σύνδρομο (που περιλαμβάνει και κυνισμό/αποστασιοποίηση και μειωμένη αίσθηση επάρκειας), αλλά θεωρείται το πυρηνικό, πιο κεντρικό συστατικό του.
- Η εξάντληση δεν είναι μόνο κόπωση — περιλαμβάνει γνωστική δυσλειτουργία, μειωμένη απόδοση, απώλεια ενσυναίσθησης και κοινωνική απόσυρση.
- Εκφράζεται έντονα και σωματικά: κόπωση, πόνος, προβλήματα ύπνου και γαστρεντερικά ενοχλήματα εμφανίζονται στο 57–95% των περιπτώσεων.
- Σχετίζεται με πραγματικές δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης, ακόμη κι όταν οι αντικειμενικές επιδόσεις δεν φαίνεται να επηρεάζονται εξίσου.
- Είναι συνδεδεμένη αλλά ξεχωριστή από την κατάθλιψη, σύμφωνα με μετα-αναλυτικά δεδομένα.
- Επηρεάζει συχνά τις σχέσεις: μειώνει τη διαθεσιμότητα και την υπομονή, και έρευνα δείχνει ότι «περνάει» και στον/στην σύντροφο (crossover effect).
- Γνωστικές-συμπεριφορικές τεχνικές και τεχνικές χαλάρωσης συνδέονται με μετρήσιμη, αν και μέτρια σε μέγεθος, μείωσή της — με όφελος που διατηρείται τουλάχιστον έξι μήνες.
Το παρόν άρθρο δημοσιεύεται με σκοπό την ενημέρωση και την ψυχοεκπαίδευση του κοινού σχετικά με τη συναισθηματική εξάντληση και την καθημερινή ψυχοκοινωνική εμπειρία. Οι πληροφορίες που παρουσιάζονται βασίζονται σε σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα και επίσημα στατιστικά στοιχεία, καθώς και στην κλινική γνώση του πεδίου της ψυχολογίας. Το περιεχόμενο του άρθρου δεν υποκαθιστά την επαγγελματική ψυχολογική αξιολόγηση, τη διάγνωση ή τη θεραπευτική παρέμβαση. Αν αναγνωρίζετε έντονα ή παρατεταμένα από τα παραπάνω συμπτώματα, συνιστάται η αναζήτηση εξατομικευμένης υποστήριξης.
Ψυχοθεραπεία στην Πετρούπολη
Αν το θέμα που διαβάσατε σας αφορά και επιθυμείτε να ενημερωθείτε περισσότερο μπορείτε να δείτε πληροφορίες επικοινωνίας αλλά και πληροφοριές σχετικά με τη λειτουργία του γραφείου μου στην Πετρούπολη παρακάτω.
