7 Καίριες Διαφορές: Ψυχοθεραπεία, Ψυχανάλυση, Συμβουλευτική. Τι κάνει ο ψυχολόγος και τι ο ψυχίατρος;
Παρασκευή 8 Αυγούστου 2025
Εισαγωγή
Στην καθημερινή μου δουλειά ως ψυχολόγος στην Πετρούπολη αλλά και online, συχνά ακούω ανθρώπους να λένε:
«Έχω μπερδευτεί… Τι είναι ψυχανάλυση; Τι είναι η ψυχοθεραπεία; Χρειάζομαι ψυχολόγο ή ψυχίατρο;».
Δεν είναι καθόλου περίεργο να υπάρχει αυτή η σύγχυση. Οι όροι μοιάζουν, αλλά στην πράξη αναφέρονται σε διαφορετικές μεθόδους και επαγγελματικούς ρόλους. Και όταν κάποιος περνάει μια δύσκολη περίοδο, η τελευταία του ανάγκη είναι να χαθεί μέσα σε ορισμούς και τεχνικούς όρους.
Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω να εξηγήσω με απλά λόγια και σύντομα, αλλά και με επιστημονική ακρίβεια, τι είναι η ψυχανάλυση, η ψυχοθεραπεία και η συμβουλευτική. Θα δούμε τον ρόλο του ψυχολόγου και του ψυχίατρου, ποιος μπορεί να είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας και αν οι κοινωνικοί λειτουργοί μπορούν να ασκούν ψυχοθεραπεία. Και φυσικά, θα μιλήσουμε ανοιχτά για το θέμα του στίγματος της επίσκεψης σε ένα ψυχίατρο που συναντάται συχνά.
Τι είναι η ψυχοθεραπεία;
Η ψυχοθεραπεία είναι ένας ευρύτερος όρος που περιλαμβάνει πολλές μεθόδους, όλες με έναν κοινό στόχο: να κατανοήσεις καλύτερα τον εαυτό σου και να αλλάξεις όσα σε δυσκολεύουν στη σκέψη, στο συναίσθημα ή στη συμπεριφορά σου.
Κάποιες γνωστές προσεγγίσεις από τις εκατοντάδες που υπάρχουν:
- Συστημική Θεραπεία: Λαμβάνει υπόψιν πως τα συμπτώματα εκδηλώνονται και ερμηνεύονται πολλές φορές μέσα στο πλαίσιο των συστημάτων που ζουν οι άνθρωποι και αποτελούν μέρος της λειτουργίας τους.
- Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT): Μαθαίνεις να αναγνωρίζεις τις σκέψεις που σε σαμποτάρουν και να τις αντικαθιστάς με πιο ρεαλιστικές.
- Ανθρωπιστική/Υπαρξιακή Προσέγγιση: Εστιάζει στην προσωπική σου ανάπτυξη και την ελευθερία να επιλέγεις τον δρόμο σου.
- Gestalt ή Σωματική Θεραπεία: Δίνει σημασία στο “εδώ και τώρα” και στο πώς νιώθει το σώμα σου.
Πολλές φορές παρά το ότι μια προσέγγιση είναι η βασική στην οποία έχει εκπαιδευτεί ένας θεραπευτής υπάρχει σύνθεση τεχνικών και από άλλες προσεγγίσεις εφόσον είναι αποτελεσματικές σε επιμέρους δυσκολίες ανάλογα με την κρίση και την εμπειρία του θεραπευτή. Η διάρκεια μπορεί να είναι από μερικές εβδομάδες σε προσεγγίσεις που εστιάζουν σε συμπτώματα μόνο ως και μερικά χρόνια σε προσεγγίσεις που βλέπουν πέρα από το αρχικό σύμπτωμα. Η διάρκεια εξαρτάται φυσικά και από το αίτημα και από την κλινική εικόνα του ατόμου.
Ποιος μπορεί να είναι ψυχοθεραπευτής;
Στην Ελλάδα, ο τίτλος δεν είναι νομικά προστατευμένος ως σήμερα (Αύγουστος 2025).
Για να έχεις ασφάλεια, αναζήτησε επαγγελματίες που διαθέτουν σπουδές:
- Ψυχολογίας (Άδεια Άσκησης Επαγγέλματος)
- Ψυχιατρικής
- Κοινωνικής Εργασίας
+ Απαραιτήτως 4ετή τουλάχιστον εκπαίδευση σε μοντέλο ψυχοθεραπείας αναγνωρισμένη από συλλόγους ψυχοθεραπευτών που αναγνωρίζονται με τη σειρά τους από την ΕΕΨΕ.
Τι είναι η ψυχανάλυση;
Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε την ψυχανάλυση, μπορούμε να τη δούμε σαν ένα ταξίδι στα πιο βαθιά, κρυφά δωμάτια του μυαλού μας.
Γεννήθηκε από τις ιδέες του Σίγκμουντ Φρόυντ και εστιάζει στο ασυνείδητο, στα παιδικά μας βιώματα και σε εσωτερικές συγκρούσεις που πολλές φορές ούτε καταλαβαίνουμε ότι κουβαλάμε.
Στην πράξη, η ψυχαναλυτική θεραπεία διαρκεί χρόνια και περιλαμβάνει συχνές συναντήσεις, μερικές φορές την εβδομάδα. Ο θεραπευτής κρατά μια ήρεμη, ουδέτερη στάση, ώστε να μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα για οτιδήποτε σου περνά από το μυαλό.
Εργαλεία της ψυχανάλυσης είναι η ελεύθερη συνειρμική ομιλία, η ερμηνεία των ονείρων και η ανάλυση της σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα σε εσένα και στον ψυχαναλυτή (μεταβίβαση).
Η ψυχανανάλυση είναι ένα από τα πολλά είδη ψυχοθεραπείας.
Τι είναι η συμβουλευτική;
Η συμβουλευτική μοιάζει με μια σύντομη και στοχευμένη παρέμβαση που σε βοηθά να πάρεις αποφάσεις, να διαχειριστείς μια κρίση ή να προσαρμοστείς σε μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή σου.
Ο σύμβουλος δεν σου δίνει έτοιμες λύσεις – σε βοηθά να ανακαλύψεις τις δικές σου. Συνήθως η διαδικασία κρατά 6–12 συναντήσεις (σίγουρα δεν επεκτείνεται σημαντικά από αυτό τον αριθμό) και δεν αφορά ζητήματα που αγγίζουν τη διαγνωστική σφαίρα εκτός του σκοπού της παραπομπής. Συχνά στη συμβουλευτική οι συναντήσεις δεν είναι σε εβδομαδιαία βάση.
Συμβουλευτική ωστόσο μπορεί να γίνει και σε γονείς στο πλαίσιο της θεραπείας ανηλίκων με κύριο στόχο την ψυχοεκπαίδευση των γονέων στις δυσκολίες των παιδιών.
Ποιος μπορεί να είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας;
Στην Ελλάδα, ο τίτλος δεν είναι νομικά προστατευμένος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να τον χρησιμοποιήσει οποιοσδήποτε – ακόμη και χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση.
Για να έχεις ασφάλεια, αναζήτησε επαγγελματίες που διαθέτουν:
- Ανώτατες σπουδές στην Ψυχολογία, Κοινωνική Εργασία ή συναφές πεδίο
- Πιστοποιημένη εκπαίδευση στη Συμβουλευτική
- Συνεχή εποπτεία και επιμόρφωση
ως την ελάχιστη βάση για την παροχή συμβουλευτικής.
Η δουλειά με την ανθρώπινη ψυχή δεν είναι χόμπι – χρειάζεται υπευθυνότητα και επιστημονική βάση. Η ψυχική υγεία δεν είναι λιγότερο σημαντική. Αν αμφιβάλετε αναρωτηθείτε κατ’ αναλογία: Θα πήγαινατε σε “σύμβουλο παθήσεων” αν δεν ήταν γιατρός;
Ο ρόλος του ψυχολόγου
Ο ψυχολόγος έχει πανεπιστημιακές σπουδές στην Ψυχολογία και άδεια άσκησης επαγγέλματος. Δεν χορηγεί φάρμακα, αλλά χρησιμοποιεί συνεντεύξεις, ψυχομετρικά και προβολικά τεστ (εφόσον έχει λάβει την κατάλληλη εκπαίδευση) και ψυχοθεραπευτικές μεθόδους για να αξιολογήσει και να υποστηρίξει τους ανθρώπους.
Ο ρόλος του ψυχίατρου
Ο ψυχίατρος είναι ιατρός που ειδικεύεται στην Ψυχιατρική. Μπορεί να διαγνώσει, να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή ή/και να συνδυάσει τη φαρμακευτική αγωγή με ψυχοθεραπεία.
Η επίσκεψη σε ψυχίατρο είναι όπως να πας σε καρδιολόγο για την καρδιά σου: ένας ειδικός που αξιολογεί και φροντίζει την ψυχική σου υγεία.
Συχνά συνεργάζεται με ψυχολόγους για ολιστική υποστήριξη.
Η ψυχική υγεία είναι ένας δρόμος που δεν περπατάς μόνο όταν “κάτι δεν πάει καλά”. Είναι μια συνεχής φροντίδα του εαυτού σου.
Το πιο σημαντικό είναι να βρεις τον άνθρωπο και τη μέθοδο που σου ταιριάζει.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι
Στέφανος Σταυρινός – Ψυχολόγος
Κωστή Παλαμά 34 Πετρούπολη
6971628619 – stefanosstavrinos@gmail.com